Konteyner Tipleri ve Yük Karakteristikleri: 20' DV'den Tank'a
Dry Van, High Cube, Reefer, Open Top, Flat Rack, Tank — her tipin uygun yükü, limiti, hasar riskleri ve VGM kuralı.
- ✓Standart konteyner tipleri: 20' ve 40' Dry Van (kuru yük), 40' High Cube (hacim), 20'/40' Reefer (soğutmalı), Open Top (üstü açık), Flat Rack (yan yok), Tank (sıvı).
- ✓Yanlış konteyner seçimi hasarların kök nedenlerinden — örn. hassas ekipmanın Open Top konteynerde yağmurlanması.
- ✓Reefer konteynerlerde sıcaklık dalgalanması en sık hasar kaynağıdır; data logger ile takip şart.
- ✓Ağırlık limitleri kritik: 20' konteyner ~28 ton, 40' ~28,8 ton — aşıldığında araç dengesi ve seyir güvenliği etkilenir.
- ✓Eksper raporu konteyner tipini, seal numarasını, iç dış boyutlarını ve yükle uyumunu belgelemelidir.
Konteyner standart bir kutu gibi görünse de aslında 15+ farklı tipte üretilir ve her biri farklı yükler için tasarlanmıştır. Yanlış konteyner seçimi hasarın kök nedenlerinden biridir: hassas ekipmanın Open Top'ta yağmurlanması, soğuk zincir ürününün Dry Van'de taşınması, kimyasalın Tank yerine normal konteynerde gönderilmesi — hepsi ekspertiz dosyalarında sık görülen senaryolar. Bu yazıda konteyner tiplerini ve yük karakteristikleriyle uyumunu ele alıyoruz.
Neden Eksperin Umurunda?
Hasarın "taşıma kaynaklı mı yoksa kusurlu seçim mi" kararı rücu davasının yönünü belirler:
- Taşıyıcı kaynaklı: Konteyner doğru ama taşıma sırasında hasar (düşme, ıslanma, aşırı sıcaklık) → rücu taşıyıcıya
- Konteyner uyumsuz: Yük tipine uygun olmayan konteyner seçilmiş → gönderen veya komisyoncu sorumlu
- Paketleme yetersiz: Doğru konteyner ama yükün kendi ambalajı zayıf → sigortacı teminat dışı bırakabilir
Konteyner Tipleri — Karşılaştırma Tablosu
| Tip | İç Hacim | Max Yük | Uygun Yük | Hasar Riski |
|---|---|---|---|---|
| 20' Standart DV (Dry Van) | 33 m³ | 28 ton | Kuru yük, palet, kutu, ambalajlı emtia | Düşük |
| 40' Standart DV | 67 m³ | 28,8 ton | Standart ihracat yükleri — en yaygın | Düşük |
| 40' High Cube (HC) | 76 m³ | 28,5 ton | Hacimli ama hafif yük (tekstil, ambalaj) | Düşük |
| 20' Reefer (RF) | 28 m³ | 27,7 ton | Soğutulmuş/dondurulmuş yük | Yüksek (sıcaklık) |
| 40' Reefer HC | 67 m³ | 28,3 ton | Soğuk zincir (balık, et, meyve, ilaç) | Yüksek (sıcaklık) |
| Open Top (OT) | - | - | Yüksek boylu makine, tank | Orta (yağmur) |
| Flat Rack (FR) | - | 40-45 ton | Ağır tek parça makine, proje yükü | Yüksek (açık) |
| Tank Konteyner | 24.000-25.000 L | 26-28 ton | Sıvı kimyasal, gıda sıvısı, yakıt | Yüksek (kimyasal) |
Reefer (Soğuk Zincir) Konteynerler — En Hassas Kategori
Reefer konteynerler kendi elektrik motoruyla −25°C ile +25°C arasında sıcaklık tutabilir. Gemilerde ve limanda elektrik kaynağına bağlı kalması gerekir. Kritik riskler:
- Power outage (elektrik kesintisi): Liman aktarmada kablosu takılı değilse 2-3 saat içinde iç sıcaklık dalgalanır.
- Yanlış sıcaklık ayarı: Shipper yanlış setpoint verirse tüm yük donuk yerine soğuk veya tam tersi çıkar.
- Hava dolaşım bozulması: Yükleme konfigürasyonu hava akışını engellerse iç bölgelerde "hot spot" oluşur.
- Yoğuşma: Sıcak atmosferden soğuk konteynere giriş yoğuşma ile nem oluşturur.
Open Top & Flat Rack — Ağır Proje Yükü
Büyük makine, jeneratör, trafo, yat gövdesi gibi standart konteynere sığmayan yükler için Open Top (üstü açık — branda ile kapatılır) veya Flat Rack (sadece taban + ön ve arka bölme) kullanılır. Bu konteynerler yüke özel sabitlenir (lashing).
Tipik hasarlar:
- Brandanın yırtılması → yağmur/deniz suyu → paslanma
- Lashing zayıflığı → yükün yerinden çıkması, düşmesi
- Güverte yüklemesinde korozyon
- Yükün kendi ağırlığıyla konteyner tabanını kırması
Eksper raporu lashing (bağlama) noktalarının kontrolünü, branda/örtünün durumunu ve yükün uygun konfigürasyonu belgelemelidir.
Tank Konteynerler — Sıvı Yük
Kimyasal, yakıt, gıda sıvıları (meyve suyu, süt, şarap), melas gibi sıvılar tank konteynerde taşınır. IMO-1 (en yüksek tehlike) ile IMO-5 (gıda) arası sınıflandırılır. Tank konteynerler yükleme öncesi titiz temizlik kontrolü ("cleaning certificate") ister.
Tipik hasarlar: önceki yükten kimyasal kalıntı, tank valf sızıntısı, çarpma sonrası bükülme, asit korozyonu. Laboratuvar analizi tek güvenilir hasar tespit yöntemidir.
Konteyner Kimliği — ISO 6346
Her konteynerin yan duvarında ISO 6346 standardına uygun 11 haneli kod vardır: MAEU1234567.
- İlk 3 karakter: Operatör kodu (MAEU = Maersk)
- 4. karakter: Ekipman tipi (U = konteyner)
- 5-10: Seri numara
- 11: Kontrol basamağı (check digit)
Konteyner üzerinde ayrıca tare weight (boş ağırlık), max gross weight (azami toplam), CSC plate (güvenlik onay plakası) bulunur. Eksper raporunda bu bilgilerin birer fotoğrafı bulunmalıdır.
Ağırlık Limitleri ve VGM
SOLAS VI/2 gereği 2016'dan itibaren her konteyner için gönderen Verified Gross Mass (VGM) beyan etmek zorunda. Doğrulanmış brüt ağırlık gemi kaptanına verilir — yanlış beyan denizde stabilite sorununa ve 2013 MOL Comfort gibi büyük kazalara yol açtığı için zorunlu hale getirildi.
| Konteyner | Tare (Boş) | Max Brüt | Max Yük |
|---|---|---|---|
| 20' DV | ~2,2 ton | 30,48 ton | ~28 ton |
| 40' DV | ~3,7 ton | 32,5 ton | ~28,8 ton |
| 40' HC | ~4 ton | 32,5 ton | ~28,5 ton |
Eksper Raporu Konteyner Bölümü
✓ Tare, max gross weight, VGM
✓ Seal numarası (yükleme, teslim — aynı mı?)
✓ CSC plate geçerlilik tarihi
✓ Konteyner iç durumu fotoğrafları (yan duvar, çatı, taban)
✓ Reefer ise set point ve data logger raporu
✓ Lashing/bağlama uygulandıysa fotoğraf
✓ Konteyner tipi yük karakteristiği ile uyumlu mu?
Sık Sorulan Sorular
40' High Cube'ün 40' Standard'dan tek farkı yükseklik mi?+
Reefer konteyner diğer konteynerlerden neden daha pahalı?+
Konteyner mühürünün değişmiş olduğunu nasıl anlarım?+
Konteyner tarafından hasar verilirse taşıyıcı mı, operatör mü sorumlu?+
Kaynaklar
- ISO 6346 — Freight containers — Coding, identification and marking
- IMO — SOLAS VI/2 VGM Requirements
- ISO 1496 — Series 1 freight containers specifications
- CSC (Convention for Safe Containers) 1972
İlgili yazılar: Konşimento okuma, Hague-Visby paket limiti.
Mevzuat değişiklikleri, yeni hesaplama araçları ve hasar dosyalarından pratik notlar — haftada bir, sadece değerli olduğunda.
İstediğiniz zaman tek tıkla abonelikten çıkabilirsiniz. E-posta adresiniz üçüncü taraflarla paylaşılmaz.
Bilgiyi pratiğe dönüştürün
Bu yazıdaki hesaplamaları ve mevzuat bilgisini tek platformda — belgeleri yükleyin, AI raporunuzu 5 dakikada hazırlasın.