- ✓TTK kara taşıma zamanaşımı genel kural olarak 1 yıldır; başlangıç tarihi teslim günüdür.
- ✓Kasıtlı fiiller veya ağır kusurda zamanaşımı 3 yıla çıkar (TTK genel ilkeleri).
- ✓İhbar süresi ayrı bir kavramdır: görünür hasarda teslim anında, gizli hasarda TTK kapsamında 8 gündür.
- ✓Zamanaşımı kesintisiz sürer; dava açılması, iadeli taahhütlü tebligat gibi hareketler süreyi kesebilir.
- ✓CMR (uluslararası) zamanaşımı 1 yıl / kasıtta 3 yıl — TTK ile paraleldir.
Zamanaşımı Süresi ve Başlangıcı
TTK'ya göre karayolu eşya taşımasından doğan talep ve davalar teslim tarihinden itibaren 1 yıl içinde açılmalıdır. "Teslim tarihi" kavramı dikkatle yorumlanmalıdır: eşyanın alıcıya fiilen verildiği gündür, ihbar veya rezerv tarihine değil. Eşya teslim edilmeden kaybolduysa, teslim edilmesi gereken tarih esas alınır.
Zamanaşımı süresi içinde yapılması gereken eylemler: dava açılması, icra takibi başlatılması veya taraflar arasında yazılı ödeme taahhüdü alınması. Sözlü müzakere veya e-posta yazışmaları genelde zamanaşımını kesmeye yetmez; bu nedenle mutlaka yazılı delil oluşturulmalıdır.
İhbar Süresi vs Zamanaşımı Farkı
İhbar süresi, hasarın taşıyıcıya bildirilme süresidir; kaçırılırsa ispat yükü değişir ancak hak kaybı doğmaz. Zamanaşımı ise dava açma süresidir; kaçırılırsa talep hakkı tamamen düşer. Bu iki süreyi karıştırmak ekspertiz dosyasında büyük hata yaratır.
İç karayolu taşımasında ihbar süresi: görünür hasarda teslim anında rezerv veya 8 gün içinde, gizli hasarda TTK kapsamında 8 takvim günüdür. CMR'deki 7 iş gününden farklıdır. Eksper hangi hukukun uygulandığını doğru belirlemelidir.
Kasıt ve Ağır Kusur — 3 Yıl Zamanaşımı
TTK kapsamında taşıyıcının kasıtlı fiili veya ağır kusuruyla meydana gelen hasarlarda zamanaşımı 3 yıla çıkar. Bu uzatılmış süre, zarar görenin taşıyıcının kötü niyetini fark etmesi için tanınan ek süredir. Ancak kasıt veya ağır kusurun varlığı dava açma anında değil, sonradan ortaya çıkmış olabilir — bu nedenle kötü niyet tespit edildiğinde hemen dava açılmalıdır.
Pratik Örnek
Ankara → İzmir iç taşımasında 15 Ocak 2025'te teslim edilen kargoda daha sonra hasar tespit edilir. Alıcı 20 Ocak'ta yazılı ihbar yapar (8 gün içinde — tamam). Ancak sigorta şirketi ödemede gecikir, rücu davası 10 Şubat 2026'da açılır — ne yazık ki zamanaşımı 15 Ocak 2026'da dolmuştur. Dava zamanaşımı nedeniyle reddedilir. Doğrusu: ihbar süresi tamamlandıktan sonra rücu süreci hızla başlatılmalı, 10-11. ay itibarıyla dava açmaya hazır olunmalıydı.