CMR 8,33 SDR Taşıyıcı Sorumluluk Limit Hesaplayıcı Hakkında
CMR Konvansiyonu Madde 23/3, uluslararası karayolu eşya taşımacılığında taşıyıcının azami sorumluluğunu brüt kilogram başına 8,33 SDR (Özel Çekme Hakkı) ile sınırlar. Bu sınır, taşıyıcının ağır kusur veya kastı ispat edilmediği sürece geçerlidir ve hasarın hesaplandığı anın SDR/TL kuru üzerinden TL'ye çevrilir.
Bu ücretsiz hesaplayıcı, hasar gören kargonun brüt ağırlığını ve güncel SDR kurunu girerek taşıyıcının azami sorumluluk limitini TL cinsinden hesaplar. Ayrıca gerçek hasar tutarıyla karşılaştırır ve hangi tutarın esas alınacağını gösterir.
Nasıl Kullanılır?
- 1
Brüt ağırlığı girin (kg)
Hasar gören kargonun brüt ağırlığını kilogram cinsinden girin. Brüt ağırlık = ambalaj dahil toplam ağırlık. Konşimento veya CMR belgesinden alınır.
- 2
Güncel SDR/TL kurunu girin
TCMB'nin o iş gününe ait SDR kurunu girin. tcmb.gov.tr > Döviz Kurları > Günlük sayfasından erişilebilir.
- 3
Gerçek hasar tutarını girin
Hasar tespitinde bulunan gerçek hasar tutarını TL cinsinden girin.
- 4
Karşılaştırmayı yorumlayın
Sistem azami sorumluluk limitini hesaplar ve gerçek hasarla karşılaştırır. Gerçek hasar limitin altındaysa gerçek tutar ödenir; üstündeyse limit uygulanır.
// Azami Taşıyıcı Sorumluluk Limiti (TL)
Limit (TL) = Brüt Ağırlık (kg) × 8,33 × SDR Kuru (TL)
// Örnek:
// Brüt ağırlık = 2.000 kg
// SDR kuru = 45 TL (TCMB, hesap günü)
// Limit = 2.000 × 8,33 × 45 = 749.700 TL
// Son Tazminat:
if (Gerçek Hasar < Limit) → Gerçek Hasar ödenir
if (Gerçek Hasar ≥ Limit) → Limit tutarı ödenir
// İstisnalar (limit uygulanmaz):
// - Taşıyıcının ağır kusuru
// - Taşıyıcının kastı
// - Önceden beyan edilmiş yüksek değer (Madde 24, 26)
SDR (Özel Çekme Hakkı) IMF'nin 1969'da oluşturduğu uluslararası rezerv birimidir; beş büyük para biriminden oluşan bir sepete dayanır. 8,33 SDR/kg limiti CMR 1978 Protokolü ile getirilmiştir ve Türk Ticaret Kanunu'ndaki kara taşıma hükümlerine de yansımıştır.
Gerçek Senaryo Örnekleri
Senaryo 1 — Limit Altında Hasar
1.200 kg tekstil kargosu, SDR kuru 45 TL. Limit = 1.200 × 8,33 × 45 = 449.820 TL. Gerçek hasar 180.000 TL. Gerçek hasar limitin altında — 180.000 TL tam olarak ödenir, limit devreye girmez.
Senaryo 2 — Limit Devrede
500 kg elektronik kargosu (yüksek değerli), SDR kuru 45 TL. Limit = 500 × 8,33 × 45 = 187.425 TL. Gerçek hasar 800.000 TL. Limit üstünde kalan 612.575 TL alıcının kaybı. Önceden değer beyanı yapılsaydı limit uygulanmayabilirdi.
Senaryo 3 — Ağır Kusur Limiti Kaldırır
2.000 kg kargo, şoförün alkollü araç kullanımı nedeniyle kaza. Gerçek hasar 1.500.000 TL, limit 749.700 TL. Mahkeme ağır kusuru ispat olunmuş kabul ederse limit UYGULANMAZ ve 1.500.000 TL'nin tamamı ödenir.
Eksperler İçin Pratik Not
Eksperin CMR hasar dosyasında hem gerçek hasar hem 8,33 SDR limit hesabı ayrı ayrı gösterilmelidir. Brüt ağırlık tespiti kritiktir — konşimento, CMR ve tartım fişleri karşılaştırılmalı, uyuşmazlık varsa terazi raporu istenmelidir. SDR kuru hesap günü TCMB satış kurudur. Ağır kusur iddiası varsa sürücü trafik kayıtları, alkol/uyuşturucu testleri ve şüpheli davranışlar delil olarak rapora eklenmelidir; bu tespit, limitin kaldırılması için hayati önemde.
Sık Sorulan Sorular
SDR kuru hangi tarihte alınır — hasar tarihi mi ödeme tarihi mi?+
Genel uygulama hesap tarihi (ödeme veya dava günü) kurunu esas almaktadır. Bu, sigortalı lehine bir durumdur — uzayan davalarda SDR kuru artarsa tazminat da artar. Eksper raporunda hangi tarihin kullanıldığı açıkça belirtilmelidir.
Net ağırlık mı brüt ağırlık mı esastır?+
Brüt ağırlık esastır — ambalaj dahil toplam kilogram. Bu sigortalı lehinedir çünkü ambalajın ağırlığı da hesaba katılır. Konşimento veya CMR belgesinde brüt ağırlık ayrıca yazılmış olmalıdır; eğer sadece net yazılıysa ambalaj ağırlığı eklenir.
Yurt içi (Türkiye içi) taşımada 8,33 SDR limiti uygulanır mı?+
Evet. TTK'nın kara taşıma hükümleri CMR ile paralel düzenlenmiştir ve Türk içtihadı iç taşımada da 8,33 SDR/kg sınırını kabul etmiştir. Ancak taraflar yazılı olarak daha yüksek bir sınır kararlaştırmışsa o limit uygulanır.
Yüksek değerli kargoda limit nasıl aşılır?+
CMR Madde 24 gereği, gönderici taşıma başlamadan önce malın değerini beyan edip ek ücret öderse limit aşılabilir. Bu "declared value" uygulaması Türk ihracatçıları tarafından az kullanılır ama elektronik, mücevher, hassas ekipman gibi yüksek değerli kargolarda mutlaka değerlendirilmelidir.
İlgili Kaynaklar
Hesabı Otomatik, Raporu 5 Dakikada Hazır
Ekspertio'ya belgeleri yükleyin — hesaplar otomatik yapılır, mevzuat atıfları doğru, Word raporu hazır. Siz sadece onaylayın ve imzalayın. 3 rapor ücretsiz.
Ücretsiz Dene → 3 Rapor Hediye