ZMMS Trafik Genel Şartları ve B.4 Rücu İstisnaları
Karşı tarafa her durumda öde + sigortalıya rücu mantığı. B.4'ün 10 rücu hali: alkol, ehliyetsizlik, kaçma, yük aşımı vb.
- ✓Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMMS) Genel Şartları — karşı taraf korumasını düzenler. Kasko'dan tamamen farklı mantık.
- ✓ZMMS zarar görene (üçüncü taraf) her durumda öder — sigortasız sürücü, ehliyetsiz, alkollü vs. Ancak sigortacı sigortalıya B.4 maddesi ile rücu eder.
- ✓B.4 Rücu Halleri: Alkol, uyuşturucu, ehliyetsizlik, yetkisiz kullanım, gizlenen risk, kasıt, kaçma, müsadere, ağır yük ihlali.
- ✓Rücu prosedürü: Sigortacı karşı tarafa ödeme yapar → Sigortalıya yazılı talep → Ödeme yapılmazsa icra → Mahkeme (gerekirse).
- ✓Eksper trafik dosyasında B.4 taraması yapmalı — alkol raporu, ehliyet sınıfı, kullanıcı izni, yük ihlali kontrolü. Rücu olasılığı raporda belirtilmelidir.
Alkollü sürücü kırmızı ışıkta karşı aracı hasara uğrattı. Karşı taraf hasarını kimden alır?ZMMS (zorunlu trafik). Sigortalı "iyi, bana da zarar yok" diye rahatlayamaz. Çünkü ZMMS Genel Şartları B.4 maddesi sigortacıya alkollü sigortalıya rücu hakkıverir. Bu yazıda ZMMS\'in bu özel mekanizmasını ele alıyoruz.
ZMMS vs Kasko Mantık Farkı
| Özellik | ZMMS (Trafik) | Kasko |
|---|---|---|
| Kimi korur | Üçüncü taraf (zarar gören) | Sigortalıyı (kendi aracını) |
| İstisna Etkisi | Sigortacı öder + sigortalıya RÜCU | Sigortacı ÖDEMEZ — doğrudan ret |
| Amaç | Zarar göreni mağdur etmemek | Sigortalıyı zarar etmemek |
| Yasal Dayanak | KTK m.91, 2918 sayılı Kanun | TTK m.1401 vd. |
ZMMS\'in kritik felsefesi: Mağdur olan karşı taraf hiç suçu olmadan mağdur olmasın. Sigortalının kusuru ne olursa olsun karşı tarafa ödeme yapılır. Ama sonra sigortacı sigortalıya dönüp parayı geri ister.
ZMMS Genel Şartlarının Yapısı
- A — Sigortanın Konusu, Kapsamı ve İstisnaları (A.1 - A.8)
- B — Tazminat Ödeme ve Rücu (B.1 - B.4)
- C — Çeşitli Hükümler (C.1 - C.7)
A.1 - A.3 — Teminat Kapsamı
A.1: Sigortacı, aracın işletilmesinden doğan zararlardan sorumludur. Maddi zarar ve bedensel zarar.
A.2: Teminat sınırı Hazine tarafından yıllık belirlenir. 2026:
- Maddi zarar: 250.000 TL/olay
- Bedensel zarar: 2.500.000 TL/kişi
- Ölüm ve yaralanma toplam: 20.000.000 TL/olay
A.3: Kapsam dışı durumlar:
- Aracın kendi hasarı
- Yük hasarı
- Aracı kullanan sürücünün kendisinin yaralanması
- Savaş, terör (ayrı kloz)
- Yarış ve eğitim
- Nükleer
A.4 - A.8 — Sigortanın Yürürlüğe Girmesi ve Devamı
- A.4: Poliçe tarihinden 12.01\'de başlar (sigortalı ödeme yapmışsa)
- A.5: Araç devri halinde poliçe yeni sahibe geçer (30 gün)
- A.6: Poliçe sonlandırma halleri — prim ödenmemesi, sigortacı riskinin değişmesi
- A.7: Hak düşürücü süreler — 2 yıl zamanaşımı
- A.8: Bilgilendirme ve dürüstlük yükümlülüğü
B — Tazminat Ödeme ve Rücu
B.1 — İhbar Yükümlülüğü
Sigortalı olaydan itibaren 5 iş günü içinde sigortacıya bildirim yapmak zorunda. Aksi halde tazminat kesintisi gündemde.
B.2 — Belgeler
- Trafik kaza tespit tutanağı
- Karşı tarafın hasar belgesi
- Ruhsat, ehliyet fotokopisi
- Alkol raporu (gerekliyse)
- Sağlık raporu (bedensel zararda)
B.3 — Tazminatın Ödenmesi
Sigortacı 3 ay içinde (belgeler tam) ödeme yapmak zorunda. Geç ödeme ticari temerrüt faizi.
B.4 — Sigortacının Sigortalıya Rücu Hakkı
Bu maddeler kritik. Aşağıdaki durumlarda sigortacı karşı tarafa ödeme yapar ama sigortalıdan geri ister:
- B.4.1 Alkol / Uyuşturucu: Yasal sınır üstü alkol veya uyuşturucu etkisi altında kullanım
- B.4.2 Ehliyetsizlik: Ehliyeti olmayan veya uygun sınıfta olmayan sürücü
- B.4.3 Yetkisiz kullanım: Sigortalının izni olmadan kullanım
- B.4.4 Kasıt: Sigortalı veya sürücünün kasten zarar vermesi
- B.4.5 Kaçma: Kaza sonrası olay yerini terk etme
- B.4.6 Yük aşımı: Yükleme kapasitesi üzeri taşıma
- B.4.7 Yanlış beyan: Poliçe başvurusunda gizlenen risk
- B.4.8 Muayenesiz araç: Geçerli muayene olmadan kullanım
- B.4.9 Yolcu kapasitesi aşımı
- B.4.10 Müsadere veya el koyma: Kaçakçılık vb. yasadışı kullanım
Rücu Süreci — Pratik Adımlar
- Sigortacı karşı tarafa ödeme yapar (ZMMS kapsamında)
- Dosya "rücu havuzuna" düşer — B.4 taraması yapılır
- İlgili madde uygulanıyorsa sigortalıya yazılı rücu talebi (KEP/noter)
- Sigortalı 30 gün içinde ödeme yapmazsa icra takibi
- Sigortalı itiraz ederse mahkeme süreci
- Mahkeme nedensellik ve kusur analizi yapar
Pratik Rücu Senaryoları
• Sigortacı ZMMS\'ten 100.000 TL ödedi
• Sigortalıya B.4.1 altında 100.000 TL rücu
• Sigortalı itiraz ederse mahkeme: alkol raporu, AAS analizi, nedensellik
• Karar: büyük olasılıkla sigortacı lehine
• Ehliyeti B sınıfı değil (otomobil için yeterli var diye farz edelim)
• Ama sigortalı (araç sahibi) aracı ona verdi
• B.4.3 (yetkisiz) değil, B.4.2 (ehliyetsiz) uygulanabilir
• Sigortalıya rücu ediliyor
• Sigortacı karşı tarafa öder
• Kaçma sabit olduğundan B.4.5 uygulanır
• Sigortalıya 100% rücu
C Bölümü — Çeşitli Hükümler
- C.1 Zamanaşımı: Zarar görenin talep süresi 2 yıl / 10 yıl (KTK m.109)
- C.2 Tebligat: Son beyan edilen adres — KEP geçerli
- C.3 Uyuşmazlık: SKTK (Sigorta Tahkim Komisyonu) zorunlu < 120k
- C.4 Yetkili mahkeme: Olay yeri veya sigortacı merkezi
- C.5 Yabancı sürücü: Uluslararası anlaşmalar çerçevesinde
- C.6 Değişen mevzuat: Yeni kurallar poliçeye yansıtılabilir
- C.7 Çifte sigorta: Birden fazla ZMMS varsa orantılı paylaşım
Eksperin Trafik Dosyasında Rücu Değerlendirmesi
- Alkol raporu: Emniyet/sağlık kurulu raporu — 1 promil ve üstü net rücu
- Ehliyet sınıfı: Araç sınıfı ile ehliyet uyumu (B, C, D, E)
- Ehliyet geçerliliği: İptal, süresi dolma, askıya alma
- Yetkisiz kullanım: Sigortalı ile sürücü arasındaki ilişki
- Kaçma durumu: Kaza tespit tutanağı — olay yeri terk edildi mi?
- Yük aşımı: Araç tonajı vs taşınan yük ağırlığı
- Muayene durumu: Araç muayene geçerlilik tarihi
- Nedensellik analizi: B.4 durumu kazayla nedensellik bağında mı?
• Alkol raporu: [promil] — B.4.1 [uygulanır/uygulanmaz]
• Ehliyet: [sınıf, tarih] — B.4.2 [uygulanır/uygulanmaz]
• Yetki: Sigortalı + sürücü ilişkisi [belge]
• Muayene: [tarih, geçerli]
Sonuç: [Rücu önerilir / Önerilmez]. Gerekçe: [detay]."
Garanti Hesabı — Sigortasız Araç Mağduru
Sigortasız araç kaza yaptığında karşı taraf kime başvurur? Garanti Hesabı(Trafik Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi / Garanti Hesabı). KTK m.108:
- Sigortasız araç zararı
- Çalıntı araç zararı
- Tespit edilemeyen araç zararı (kaçan)
Garanti Hesabı karşı tarafa öder, sonra sigortasız sürücüye icra takibi başlatır. Sigortasız sürücüye ceza (sigorta ve trafik cezası) ayrıca uygulanır.
Yeşil Kart Sistemi
Uluslararası ZMMS anlaşması — Türk aracının yabancı ülkelerde, yabancı aracın Türkiye\'de trafiğe çıkması için gerekli belge.
- 47 üye ülke (Türkiye dahil)
- Türkiye merkezi: TMTB (Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu)
- Kaza durumunda yerel ülke bürosu işlem yapar
- Türkiye 2021 sonrası bazı ülkelere açık (Rusya, Ukrayna sınırlı)
Kaynaklar
- SEDDK — ZMMS Genel Şartları
- 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu
- Karayolu Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Yönetmeliği
- Yargıtay 17. HD — ZMMS Rücu İçtihatları
- TSB — Trafik Sigortası Tarife Hesaplama Sistemi
İlgili yazılar: Kasko vs trafik sigortası, Kasko genel şartları A.3, Karşılıklı kusur oranı.
Sık Sorulan Sorular
ZMMS sigortacısı karşı taraftan da rücu edebilir mi?+
Alkollü sürücü sigortalı olmazsa ne olur?+
Rücu tutarı ne kadar olabilir?+
Garanti Hesabı'na başvuru nasıl yapılır?+
Yeşil Kart ile yurt dışı kaza sürecim ne?+
Mevzuat değişiklikleri, yeni hesaplama araçları ve hasar dosyalarından pratik notlar — haftada bir, sadece değerli olduğunda.
İstediğiniz zaman tek tıkla abonelikten çıkabilirsiniz. E-posta adresiniz üçüncü taraflarla paylaşılmaz.
İlgili Yazılar
Tüm Blog →Yangın Sigortası Genel Şartları (YGSS): Madde Madde Analiz
Kasko Genel Şartları Derinlemesine: A.3 23 İstisna Detayı
Hamburg Rules vs Rotterdam Rules vs Hague-Visby: Rejim Karşılaştırma
Bilgiyi pratiğe dönüştürün
Bu yazıdaki hesaplamaları ve mevzuat bilgisini tek platformda — belgeleri yükleyin, AI raporunuzu 5 dakikada hazırlasın.