Karşılıklı Kusur Oranı (Müterafik Kusur) — Trafik Kazası
%100 tek taraf kusur nadir. Tipik oranlar, Yargıtay içtihatları, tazminat hesabı. Kasko vs trafik fark analizi.
- ✓Trafik kazasında %100 tek taraf kusurlu olması nadirdir — çoğu kazada her iki taraf da belirli oranda kusurludur. Buna "karşılıklı kusur" (müterafik kusur) denir.
- ✓Tazminat hesabında her taraf karşı tarafın kusur oranı kadar tazminat alır. %70-%30 kusurda: %70 kusurlu taraf karşıya %70, karşı taraf %30 geri öder.
- ✓Kusur tespiti: Kaza tespit tutanağı, olay yeri incelemesi, araç hasar analizi, bilirkişi raporu. Trafik polisi veya mahkeme tarafından.
- ✓Kasko sigortası kendi aracınızı öder (kusur oranına bakılmaksızın); trafik sigortası karşı tarafın zararını kusur oranınız kadar öder.
- ✓Eksper dosyasında kusur oranı hukuki tartışma konusudur — teknik tespit yapılır ancak kesin oran genelde mahkeme/SKTK kararı ile kesinleşir.
Kavşakta iki araç çarpıştı. Biri "yeşil ışıkta geçtim", diğeri "fren yapamadım" diyor. Gerçekte her ikisinin de belirli oranda kusuru var — biri %70, diğeri %30. Bu oran tazminatın dağılımını tamamen değiştirir. Bu yazıda karşılıklı (müterafik) kusur kavramını, hesap yöntemini ve eksper dosyasındaki rolünü ele alıyoruz.
Karşılıklı Kusur Nedir?
Karşılıklı kusur (veya müterafik kusur — Latince concurrent negligence) bir olayda birden fazla tarafın kusurlu davranışıyla zarara sebep olmasıdır. Türk hukukunda TBK m.51-52 hükümleri düzenler.
Trafik kazalarının %80'inde bir ölçüde karşılıklı kusur vardır. Tamamen tek tarafın kusurlu olduğu durumlar (kırmızı ışıkta geçme, alkollü sürüş çarpması) az bulunur.
Kusur Oranları Nasıl Belirlenir?
- Olay yerinde tespit: Trafik polisi kaza tespit tutanağı düzenler, tarafların beyanı alınır, ön kusur tespiti yapılır.
- SBM tespiti: Sigorta Bilgi Merkezi algoritması — basit kazalarda standart oran (örn. arkadan çarpma %100 arkadakinin kusuru).
- Bilirkişi raporu: Karmaşık kazalarda otomotiv, trafik, adli tıp bilirkişisi raporu.
- Mahkeme kararı: Nihai kusur oranı mahkeme tarafından belirlenir — bilirkişi raporunu takdir eder.
- SKTK kararı: 120.000 TL altı dosyalarda Sigorta Tahkim Komisyonu kusur oranı belirleyebilir.
Tipik Kusur Oranları — Yargıtay Uygulaması
| Kaza Senaryosu | Kusur Oranı |
|---|---|
| Arkadan çarpma (standart) | Arkadaki %100 |
| Ani şerit değiştirme | Değiştiren %80-100 |
| Kırmızı ışıkta geçme | Geçen %100 |
| Hız sınırı aşımı + kusurlu şerit | Hızlı %25 + diğer %75 |
| Kavşakta sağdan gelen yol hakkı | Sağı ihlal eden %100 |
| Yaya geçidi (yaya kurallı) | Araç %100 (çoğunlukla) |
| Yaya kuralsız (kırmızı ışıkta geçti) | Yaya %50-70 |
| Park halindeki araca çarpma | Çarpan %100 |
Bu oranlar gösterge — her olayın özel koşulları (yol durumu, hava, ışık, hız) değerlendirmeyi etkiler.
Kusur Oranıyla Tazminat Hesabı
Taraf B\'nin Kazanacağı Tazminat = B\'nin Zararı × A\'nın Kusur Oranı
Tazminatı Ödeyen: Kusurlu Tarafın Trafik (ZMMS) Sigortacısı
3 Örnek Hesap
A\'nın hasarı: 100.000 TL. B\'nin hasarı: 80.000 TL.
A\'nın alacağı: 100.000 × %30 = 30.000 TL (B\'nin sigortacısından)
B\'nin alacağı: 80.000 × %70 = 56.000 TL (A\'nın sigortacısından)
A\'nın hasarı: 100.000 TL. B\'nin hasarı: 80.000 TL.
A\'nın alacağı: 0 TL (kendi kaskosundan alabilir)
B\'nin alacağı: 80.000 × %100 = 80.000 TL (A\'nın sigortacısından)
A\'nın hasarı: 100.000 TL. B\'nin hasarı: 80.000 TL.
A\'nın alacağı: 100.000 × %50 = 50.000 TL
B\'nin alacağı: 80.000 × %50 = 40.000 TL
Her iki sigortacı da ödeme yapar. Tek araçta ödenmesi gereken yerine iki ayrı ödeme olur.
Kasko ile Fark
Kasko ile trafik farkı karşılıklı kusurda netleşir:
- Kasko: Kendi aracınızın hasarını kusur oranına bakılmaksızın tam öder. %100 kusurlu olsanız bile.
- Trafik (ZMMS): Karşı tarafın zararını sizin kusur oranınız kadar öder.
Kasko ödemesi sonrası kasko şirketi size karşı rücu etmez ("waiver of subrogation against insured" prensibi). Ancak karşı tarafa rücu edebilir — sizin yerinize kusursuz pozisyondan.
Özel Durumlar
Yaya Kazası
Araç-yaya kazalarında araç sürücüsü genelde ağırlıklı kusurlu sayılır — "yaya koruma" ilkesi. Yaya kırmızı ışıkta geçmiş veya ani manevra yapmış olsa bile, araç sürücüsünün kısmi kusuru genelde kabul edilir (%15-30).
Birden Fazla Araç Kazası
Zincirleme kaza: 3+ aracın kusur oranı ayrı ayrı belirlenir. Her taraf kendisi hariç diğerlerinin kusur oranı kadar tazminat alır.
Mekanik Arıza
Fren arızası, direksiyon kitlenmesi gibi mekanik arızalar sürücü kusurunu tamamen ortadan kaldırabilir ("beklenmedik hal" — TBK m.51). Ancak aracın düzenli bakım yapılmadığı kanıtlanırsa kusur kısmen doğar.
Alkol ve Uyuşturucu
Alkollü/uyuşturuculu sürücü %100 kusurlu kabul edilir, karşı taraf hafif ihlaller yapmış olsa bile. Kasko ödeme yapmaz; trafik karşı tarafa ödese bile sigortalıya rücu eder.
Sık Sorulan Sorular
Eksper rapor yazarken kusur oranı söyleyebilir mi?+
Kaza tespit tutanağı yazan polis kusur belirler mi?+
Her iki sigortacı da ödeme yapsa da mahkeme daha sonra oranı değiştirse ne olur?+
Değer kaybını kim öder — karşı taraf mı?+
Kaynaklar
- TBK m.51-52 — Müterafik Kusur
- KTK m.85 — Trafik Kazası Zarar Sorumluluğu
- Yargıtay 17. HD — Kusur Dağılımı İçtihatları
- SBM — Karşılıklı Anlaşma Tutanağı Standardı
İlgili yazılar: Kasko vs trafik sigortası, Araç değer kaybı, SKTK başvuru.
Mevzuat değişiklikleri, yeni hesaplama araçları ve hasar dosyalarından pratik notlar — haftada bir, sadece değerli olduğunda.
İstediğiniz zaman tek tıkla abonelikten çıkabilirsiniz. E-posta adresiniz üçüncü taraflarla paylaşılmaz.
İlgili Yazılar
Tüm Blog →Makine Kırılması Sigortası: Yangın Poliçesinden Farkı ve Hesap
Soğuk Zincir Hasar Analizi: Reefer Data Logger ve Laboratuvar
Emtia Nakliyat Primi Nasıl Hesaplanır? 10 Faktör + Oran Tablosu
Bilgiyi pratiğe dönüştürün
Bu yazıdaki hesaplamaları ve mevzuat bilgisini tek platformda — belgeleri yükleyin, AI raporunuzu 5 dakikada hazırlasın.