ICC A, B, C Klozları Arasındaki Fark: Hangi Riskler Teminatta?
Institute Cargo Clauses A (all risks), B (orta), C (dar) — teminat karşılaştırma tablosu, istisnalar ve ispat yükü.
- ✓Institute Cargo Clauses (ICC) emtia nakliyat sigortasında üç ana teminat seviyesi sunar: A (all risks), B (orta), C (dar).
- ✓ICC A tüm rizikoları teminat altına alır (istisnalar hariç — ICC Exclusions A); ICC B ve C sadece belirli sayıdaki rizikoları sayar ve onları teminat altına alır.
- ✓Versiyon farkı vardır: 1/1/82 (eski) ve 1/1/09 (yeni). 2009 revizyonu terör ve "terrorism" tanımını güncelledi, süre teminatını netleştirdi.
- ✓Türk emtia nakliyat piyasasında standart tercih ICC A + Savaş (SRCC) klozudur; B ve C özellikle hassas/pahalı yüklerde maliyet optimizasyonu için kullanılır.
- ✓Eksper raporu poliçenin hangi kloza tabi olduğunu ilk sayfada alıntılamalı ve teminat kapsam analizini o kloza göre yapmalıdır.
Emtia nakliyat sigortasının belki de en temel ama en çok karıştırılan konusu ICC (Institute Cargo Clauses) klozları arasındaki farktır. Uluslararası piyasanın omurgası olan bu üç standart teminat seti (A, B ve C) hem Türk poliçelerinin iskeleti hem de ekspertiz kararlarının hukuki çerçevesidir. Bu yazıda A, B, C'nin teminat farklarını, hangi rizikoların hangi kloza girdiğini ve eksperin rapor analizinde nasıl kullanması gerektiğini pratik tablolarla açıklıyoruz.
ICC Nedir?
Institute Cargo Clauses, Londra piyasasının Joint Cargo Committee'si tarafından hazırlanan standart sigorta klozlarıdır. Dünya emtia nakliyat sigortacılığının ortak dilidir; Türk poliçelerinin büyük çoğunluğu arka yüzde "subject to ICC (A) 1/1/09" gibi bir ibareyle bu klozlara atıfta bulunur. Atıf yapıldığı andan itibaren Türkçe özel şartlar değil, orijinal Londra klozunun İngilizce metni geçerlidir.
A, B, C Arasındaki Temel Fark
ICC A "all risks" temelindedir: "All risks of loss of or damage to the subject-matter insured" — açıkça istisna edilmeyen her riziko teminattadır.
ICC B sayılı (named perils) tehlikeler listesini kapsar: yangın, patlama, geminin karaya oturması, deniz suyu girmesi, deprem, kaza sonucu denize atılma, dalgaya kaptırma.
ICC C en dar listedir: yalnızca taşıma aracının kaza/felaket sonucu maruz kaldığı ağır olaylar (yangın, batma, devrilme, jettison, müşterek avarya) teminattadır. Hassas hasar tipleri (su girmesi, hırsızlık) dahil değildir.
Riziko × Kloz Karşılaştırma Tablosu
| Riziko | ICC A | ICC B | ICC C |
|---|---|---|---|
| Yangın, patlama | ✓ | ✓ | ✓ |
| Geminin karaya oturması / batması | ✓ | ✓ | ✓ |
| Karayolu aracının devrilmesi / raydan çıkma | ✓ | ✓ | ✓ |
| Denize / nehire mal atma (jettison) | ✓ | ✓ | ✓ |
| Müşterek avarya fedakârlığı | ✓ | ✓ | ✓ |
| Deniz, nehir veya göl suyu girmesi | ✓ | ✓ | ✗ |
| Deprem, yanardağ, yıldırım | ✓ | ✓ | ✗ |
| Dalgaya kaptırma (washing overboard) | ✓ | ✓ | ✗ |
| Konteynere su girmesi (yağmur, kar vb.) | ✓ | ✗ | ✗ |
| Hırsızlık, çalınma, varışta eksik çıkma | ✓ | ✗ | ✗ |
| Kırılma, bozulma, ezilme (kaza dışı) | ✓ | ✗ | ✗ |
| Kötü niyet (malicious damage) — opsiyonel ek | ✓ | Ek prim | Ek prim |
Üç Klozun da İstisnası Olan Durumlar
ICC A, B, C — hepsi Exclusions (istisnalar) bölümünde aynı durumları teminat dışında bırakır:
- Sigortalının kasti davranışı.
- Normal sızıntı, fire, aşınma. Döküldüğü doğal miktar sigorta konusu değildir.
- Ambalaj yetersizliği. Yükün cinsine uygun ambalaj yapılmadıysa oluşan hasar.
- Malın doğal niteliğinden kaynaklanan hasar. Meyvenin kendi kendine çürümesi gibi.
- Gecikme. ICC klozları gecikmenin sebep olduğu zararı teminat dışı tutar; ayrıca "Institute Strikes Clauses" ve "War Clauses" alınır.
- Geminin denize elverişsizliği (unseaworthiness) — sigortalı bunu biliyorsa.
- Savaş, grev, terör. Ayrı kloz (SRCC / War / Strikes) satın alınmadıkça teminat dışı.
Savaş ve SRCC (Strikes, Riots, Civil Commotion) Klozları
ICC A, B, C savaş ve grev rizikolarını kapsam dışı bırakır; bu yüzden pratikte "ICC A + Institute War Clauses (Cargo) + Institute Strikes Clauses (Cargo)" şeklinde satın alınır. Türk piyasasında "All-Risk + Savaş" poliçe standardı böyle oluşur.
ICC A vs B — En Kritik Fark
İki önemli ayrım:
- Hırsızlık ve kayıp: ICC A hırsızlığı (theft, pilferage, non-delivery) kapsar; ICC B kapsamaz. Konteyner açılmış bulunduğunda bu ayrım hasar reddini belirler.
- Genel "her nedenle hasar" prensibi: ICC A'da ispat yükü ters — sigortacı istisnaya girdiğini kanıtlamalı. ICC B/C'de sigortalı spesifik rizikonun olduğunu kanıtlamak zorundadır.
Eksper Perspektifi: Hangi Kloz = Hangi Kontrol
| Kloz | Raporda Odak |
|---|---|
| ICC A | Hasar var mı? İstisna kapsamına girer mi? Sigortalının davranışı (kasıt, ambalaj) incelensin. |
| ICC B | Hasarın sebebi klozun sayılı rizikolarından biri mi? (Yangın, deniz suyu, deprem vb.) |
| ICC C | Hasar taşıma aracının ağır bir kaza/felaketi sonucu mu oluştu? Yoksa teminat dışı. |
Süre Teminatı — Duration Clause
ICC klozlarının 8. maddesi (2009 revizyonunda) teminat süresini düzenler: Teminat, malın gönderen deposunda taşıma için hareket ettiği anda başlar ve alıcı deposuna teslim edildiği anda sona erer. Ara limanda 60 gün bekleme, aktarma, transit depo gibi istisnai durumlar için özel alt hükümler vardır. Süre teminatı dışı hasarda teminat ödenmez — eksper raporu olayın teminat süresi içinde olduğunu belgelemelidir.
Sık Sorulan Sorular
Türk piyasasında ICC C ne zaman seçilir?+
Kloz numarası yazılmayan poliçe hangi teminatta sayılır?+
1/1/82 ile 1/1/09 arasındaki fark önemli mi?+
ICC A hırsızlığı kapsar demiştik; "pilferage" ile "theft" farkı ne?+
Kaynaklar
- Institute Cargo Clauses (A) (B) (C) 1/1/09 — Joint Cargo Committee / LMA
- Institute War Clauses (Cargo) 1/1/09
- Institute Strikes Clauses (Cargo) 1/1/09
- TTK m.1453 vd. — Deniz sigortası genel hükümleri
İlgili yazılar: Incoterm 2020 sigorta sorumluluğu, Pert / kısmi hasar kararı.
Mevzuat değişiklikleri, yeni hesaplama araçları ve hasar dosyalarından pratik notlar — haftada bir, sadece değerli olduğunda.
İstediğiniz zaman tek tıkla abonelikten çıkabilirsiniz. E-posta adresiniz üçüncü taraflarla paylaşılmaz.
İlgili Yazılar
Tüm Blog →Bilgiyi pratiğe dönüştürün
Bu yazıdaki hesaplamaları ve mevzuat bilgisini tek platformda — belgeleri yükleyin, AI raporunuzu 5 dakikada hazırlasın.