Incoterm 2020'de Sigorta Kim Alır? Her Terim İçin Risk Tablosu
EXW'den DDP'ye 11 Incoterm'in sigorta sorumluluğu ve risk devir noktası tablosu. CIF ile CFR arasındaki farkı öğrenin. Eksperler için pratik rehber.
- ✓Risk devir noktası ve sigorta sorumluluğu farklı şeylerdir. CFR/CIF'te navlunu satıcı öder ama risk gemiye yüklendiğinde alıcıya geçer.
- ✓Incoterm 2020'de CIP artık all-risk (ICC A) sigortası gerektirir; CIF'te minimum teminat (ICC C) hâlâ geçerlidir.
- ✓FOB, CFR, CIF, FAS — yalnız deniz ve iç suyolu taşımacılığında kullanılır. Karayolu/kombine için FCA, CPT, CIP.
- ✓EXW, alıcı için en yüksek riskli terimdir — yükleme öncesi hasarları kapsayacak poliçe şart.
- ✓Ekspertiz raporunda Incoterm mutlaka belirtilmeli; poliçenin doğru sigortalı adına düzenlenip düzenlenmediği kontrol edilmelidir.
Uluslararası bir hasar dosyası açıldığında ekspertin ilk kontrol etmesi gereken bilgilerden biri Incoterm'dir. Risk, malın hangi noktada satıcıdan alıcıya geçtiğini ve kimin sigorta yaptırmakla yükümlü olduğunu Incoterm belirler. Yanlış Incoterm yorumu, hasar anında sigortalının kim olduğunu belirsizleştirir ve tazminat sürecini durdurur.
Sigorta Yükümlülüğü Açısından 11 Incoterm
ICC (Uluslararası Ticaret Odası) Incoterm 2020 kurallarında 11 teslim şeklinden yalnızca ikisinde satıcı sigorta yaptırmak zorundadır: CIF ve CIP. Diğerlerinde sigorta yaptırma yükümlülüğü yoktur — ancak taraflara zarar yüklemez, bu yüzden pratikte her iki taraf da sigorta yaptırır ya da sözleşmeyle biri zorunlu kılınır.
| Kod | Ad | Risk Devri | Sigorta | Taşıma Modu |
|---|---|---|---|---|
| EXW | Ex Works | Fabrika kapısında | Alıcı | Tüm modlar |
| FCA | Free Carrier | Taşıyıcıya teslimde | Alıcı | Tüm modlar |
| CPT | Carriage Paid To | İlk taşıyıcıya teslimde | Alıcı | Tüm modlar |
| CIP | Carriage and Insurance Paid | İlk taşıyıcıya teslimde | Zorunlu Satıcı (All-Risk) | Tüm modlar |
| DAP | Delivered at Place | Varış noktasında boşaltmaya hazır | Satıcı | Tüm modlar |
| DPU | Delivered at Place Unloaded | Varış noktasında boşaltıldıktan sonra | Satıcı | Tüm modlar |
| DDP | Delivered Duty Paid | Gümrük geçildikten sonra alıcıya teslimde | Satıcı | Tüm modlar |
| FAS | Free Alongside Ship | Yükleme limanı rıhtımında | Alıcı | Yalnız deniz/nehir |
| FOB | Free on Board | Gemiye yüklendiğinde | Alıcı | Yalnız deniz/nehir |
| CFR | Cost and Freight | Gemiye yüklendiğinde | Alıcı | Yalnız deniz/nehir |
| CIF | Cost, Insurance and Freight | Gemiye yüklendiğinde | Zorunlu Satıcı | Yalnız deniz/nehir |
CIF ile CIP: Kritik Fark
Her ikisinde de satıcı sigorta yaptırmakla yükümlüdür; ancak kapsam farklıdır:
FOB — En Sık Yanlış Kullanılan Terim
FOB (Free on Board) yalnızca deniz ve iç su taşımacılığı için tasarlanmıştır. Ancak Türkiye'deki ihracat/ithalat sözleşmelerinde sıklıkla konteyner taşımacılığında FOB kullanılmaktadır. Oysa konteyner taşımacılığında mallar gemiye yüklenmeden önce terminal sahasında taşıyıcıya teslim edilir. Bu durumda "gemiye yüklendiğinde" tanımına dayanan risk devri belirsizleşir.
ICC'nin tavsiyesi: konteyner taşımacılığında FOB yerine FCA kullanılmalıdır. Eksper olarak, FOB'lu bir konteyner davasında "gemiye yüklendiğinde" yerine "taşıyıcı deposuna teslimde" risk geçişini savunmanız gerekebilir — bu mahkeme süreçlerinde kritik olur.
EXW — Alıcı İçin En Riskli
EXW'de risk satıcının fabrika kapısında alıcıya geçer. İhracat gümrüğünden taşıma araçlarına yüklemeye kadar her şey alıcının sorumluluğundadır. Yükleme sırasında meydana gelen hasarlar alıcının sigortasından karşılanır. Bu nedenle EXW alan alıcı, yükleme öncesini kapsayan bir nakliyat sigortası yaptırmalıdır — aksi hâlde yükleme hasarları karşılıksız kalır.
Hasar dosyasında Incoterm'i kontrol edin. CIF veya CIP ise satıcı sigortalıdır — poliçenin satıcı adına düzenlenmiş olması gerekir. FOB, CFR, FCA ise alıcı sigortalıdır. EXW ise alıcı tüm yolculuk boyunca sigortalıdır ancak yüklemeden önceki hasarı ispat etmek zordur.
Sık Sorulan Sorular
CFR ile CIF arasındaki fark nedir?+
CIF sigortası "minimum teminat" demek — bu ne anlama geliyor?+
FCA ile FOB arasındaki fark nedir?+
DDP alan alıcı hiç risk taşımaz mı?+
İlgili yazılar: CMR ihbar süreleri, CMR 8,33 SDR taşıyıcı sorumluluk limiti ve noksan sigorta formülü.
Mevzuat değişiklikleri, yeni hesaplama araçları ve hasar dosyalarından pratik notlar — haftada bir, sadece değerli olduğunda.
İstediğiniz zaman tek tıkla abonelikten çıkabilirsiniz. E-posta adresiniz üçüncü taraflarla paylaşılmaz.
İlgili Yazılar
Tüm Blog →Bilgiyi pratiğe dönüştürün
Bu yazıdaki hesaplamaları ve mevzuat bilgisini tek platformda — belgeleri yükleyin, AI raporunuzu 5 dakikada hazırlasın.