Risk Ne Zaman Alıcıya Geçer?
EXW'de risk, malın satıcının tesisinde (fabrika, depo, mağaza) alıcının emrine hazır bırakıldığı anda alıcıya geçer. Satıcı malı taşıma aracına yüklemek zorunda bile değildir; sadece alıcının almasına hazır hale getirir. Yükleme sırasında meydana gelen her türlü hasar alıcıya aittir. Bu terim alıcı için en ağır terimdir.
Sigorta Yükümlülüğü
Tüm yolculuk boyunca — yükleme dahil — sigorta yaptırma yükümlülüğü alıcıdadır. Alıcı, yükleme öncesi süreci kapsayan bir nakliyat sigortası (örn. warehouse-to-warehouse klozu) yaptırmalıdır; aksi takdirde yükleme sırasında oluşan hasarlar karşılıksız kalır.
Tarafların Yükümlülükleri
- Malı tesisinde kararlaştırılan tarihte alıcının emrine hazır hale getirmek
- Ticari fatura ve akdî uygunluk kanıtlarını sağlamak
- Alıcının talebi üzerine ihracat belgelerinin hazırlanmasına yardımcı olmak (ancak sorumluluğu ve masrafı alıcıda)
- Malı satıcının tesisinden teslim almak
- İhracat gümrük işlemlerini tamamlamak
- Yükleme, taşıma ve boşaltma masraflarını üstlenmek
- Sigorta yaptırmak (zorunlu değil ama kesinlikle önerilir)
- İthalat gümrüğü ve vergilerini ödemek
- Tüm risk ve masrafları üstlenmek
Pratik Örnek
Türk bir tekstil üreticisi, Alman alıcıya EXW Gaziantep koşulu ile kumaş satmıştır. Yükleme sırasında forklift operatörü paletleri düşürür ve bir kısım kumaş zarar görür. Bu hasarın sorumlusu Türk satıcı değil, Alman alıcıdır — çünkü risk alıcının aracına yükleme anından önce zaten geçmişti. Alıcı sigortalıysa tazminat alabilir; yükleme öncesini kapsamayan bir poliçe ise hasar karşılıksız kalır.
Incoterms 2020 Değişiklikleri
Incoterms 2020'de EXW'nin temel yapısında değişiklik yoktur. ICC, EXW'nin iç piyasa alım-satım işlemlerinde kullanılmasını önerir; uluslararası ticarette FCA'nın daha uygun olduğunu vurgular.
Sık Yapılan Hatalar
Eksperler İçin Pratik Not
Sık Sorulan Sorular
EXW'de ihracat gümrüğünü kim yapar?+
EXW yerine neden FCA önerilir?+
EXW dosyasında poliçenin kim adına düzenlenmesi gerekir?+
İlgili Kaynaklar
Daha fazla bilgi için Incoterm 2020 sigorta sorumluluğu yazımıza ve interaktif Incoterm hesaplayıcımıza bakabilirsiniz. Taşıyıcı sorumluluk limitleri için CMR 8,33 SDR limiti ve hasar ihbar süreleri için CMR ihbar süreleri yazılarımız.