Risk Ne Zaman Alıcıya Geçer?
FAS'ta risk, mal yükleme limanında kararlaştırılan rıhtım veya mavnaya — yani geminin doğrultusunda — konulduğu anda alıcıya geçer. Satıcı bu noktaya kadar tüm sorumluluğu üstlenir: ihracat gümrüğü, karayolu taşıma, liman ücretleri. Gemiye yükleme, navlun ve sigorta alıcıya aittir.
Sigorta Yükümlülüğü
Rıhtıma teslimden itibaren sigorta alıcının sorumluluğundadır. Liman içi bekleme, yükleme, deniz yolculuğu ve varış limanı — hepsi alıcının sigortası kapsamında olmalıdır.
Tarafların Yükümlülükleri
Satıcı
- Malı yükleme limanında geminin yanına yerleştirmek
- İhracat gümrük işlemlerini tamamlamak
- Satıcı ülkesindeki tüm nakliye ve liman masraflarını üstlenmek
- Ticari fatura ve ihracat belgelerini düzenlemek
Alıcı
- Gemiyi kiralamak ve ana deniz taşımasını organize etmek
- Gemiye yükleme masrafını üstlenmek
- Sigorta yaptırmak
- Boşaltma ve ithalat gümrüğü masraflarını ödemek
Pratik Örnek
FAS İzmir Limanı → Shanghai Senaryosu
Türk mermer ihracatçısı, Çinli alıcıya FAS İzmir Limanı koşulu ile 400 ton mermer blok satmıştır. Satıcı, blokları Alsancak limanında geminin yanındaki rıhtıma yerleştirir. Bu an itibarıyla risk alıcıya geçer. Eğer bloklar gemiye yüklenirken liman vincinden düşer ve hasarlanırsa, bu hasarın sorumlusu alıcıdır — çünkü yükleme ve sigorta alıcıya aitti.
Sık Yapılan Hatalar
⚠️FAS'ın konteyner taşımacılığında kullanılması
FAS sadece dökme yük ve genel kargo için uygundur. Konteyner taşımacılığında FCA daha uygundur çünkü konteyner terminalinde yükleme anı değil, terminal teslimi risk noktasıdır.
⚠️Liman bekleme hasarının satıcıya yüklenmesi
Mal rıhtıma bırakıldıktan sonra oluşan her şey alıcının riskidir. Uzun liman bekleme sürelerinde korozyon, çalıntı, hava koşulları hasarları alıcıya aittir.
Eksperler İçin Pratik Not
FAS'ta hasar genelde üç aşamada oluşur: (1) rıhtımda bekleme sırasında, (2) yükleme sırasında, (3) deniz yolculuğunda. Tüm aşamalar alıcının sigortası kapsamındadır ancak ispat yükü karmaşıktır. Liman kayıtları, çıkış fotoğrafları ve gemi yükleme raporu (mate's receipt) kritik delillerdir.
Sık Sorulan Sorular
FAS ile FOB arasındaki fark nedir?+
FAS'ta risk mal rıhtıma konulduğunda geçer; FOB'da ise mal gemiye yüklendikten sonra geçer. FAS genelde dökme yük (maden, tahıl) için, FOB paketli kargo için kullanılır.
FAS'ta gemi yükleme masrafı kime aittir?+
Alıcıya aittir. Satıcının sorumluluğu mal gemiye yakın rıhtıma konulduğu anda sona erer. Yükleme için vinç, dok işçisi, liman yükleme ücreti alıcı tarafından karşılanır.
FAS'ta ihracat gümrüğünü kim yapar?+
Satıcı yapar ve masraflarını üstlenir. Bu, EXW'den farkıdır; EXW'de ihracat gümrüğü alıcıya aittir.
İlgili Kaynaklar
Daha fazla bilgi için Incoterm 2020 sigorta sorumluluğu yazımıza ve interaktif Incoterm hesaplayıcımıza bakabilirsiniz. Taşıyıcı sorumluluk limitleri için CMR 8,33 SDR limiti ve hasar ihbar süreleri için CMR ihbar süreleri yazılarımız.
Dosya Takibini Sisteme Bırak — Sen Sadece Karar Ver
FAS dahil 11 Incoterm\'de sigortalının doğru tespiti, risk devir noktasının analizi ve raporun hazırlanması — Ekspertio belgelerden otomatik çıkarır. Siz onaylayıp imzalarsınız. 3 rapor ücretsiz — kart gerekmez.