PML / MFL Hesaplama: Yangın Sigortasında Risk Modelleme
Probable Maximum Loss ve Maximum Foreseeable Loss — 5 faktör (yapı, bölme, söndürme, yangın yükü, müdahale) ile hesap örneği.
- ✓PML (Probable Maximum Loss) ve MFL (Maximum Foreseeable Loss), büyük sigorta sözleşmelerinde kullanılan risk değerlendirme tahminleridir.
- ✓PML: Normal koruma sistemleri çalışırsa olası maksimum kayıp. MFL: Tüm aktif korumaların devre dışı kaldığı en kötü senaryo.
- ✓Sigorta bedeli büyük tesislerde toplam değer (TSI) ile değil, PML üzerinden reasürans edilir — primler ve teminat düzeyi PML'e göre ayarlanır.
- ✓PML hesabı 5 ana faktör: yapı sınıfı, yangın bölmeleri (fire walls), söndürme sistemleri, yangın yükü, uzaklaştırma mesafesi. FM Global / Swiss Re yöntemleri yaygın.
- ✓Eksperin bilmesi gerekir: Büyük yangın dosyasında PML'in üzerinde kayıp varsa sigortacı soru sorar; MFL'e yakınsa sistem veya yönetim hatası incelenir.
Bir fabrika 50 milyon USD değerinde. Sigorta bedeli 50 milyon USD mi olmalı? Hayır — çoğu zaman 15-20 milyon. Çünkü yangında tesisin tamamı kaybolmayacak; yangın duvarları, sprinkler ve itfaiye müdahalesi kayıp büyümesini durduracak. İşte underwriter bu varsayım altında PML hesaplar ve bu değer üzerinden sigorta kurar. Bu yazıda PML/MFL kavramlarını ve eksperin büyük yangın dosyalarındaki rolünü ele alıyoruz.
PML vs MFL vs TSI
| Kavram | Açılım | Senaryo | Genelde Büyüklük |
|---|---|---|---|
| TSI | Total Sum Insured | Tesisin toplam sigorta değeri | %100 (referans) |
| PML | Probable Maximum Loss | Koruma sistemleri çalışır + makul müdahale | %20-50 |
| MFL | Maximum Foreseeable Loss | Tüm korumalar çalışmaz — en kötü senaryo | %60-90 |
PML Neden Bu Kadar Kritik?
Sigortacılar 100 milyon USD\'lik tek poliçe tutmaz — reasürörlere bölüştürür. Reasürörler risklerini "maksimum olası kayıp" üzerinden hesaplar. Eğer PML 20 milyon USD ise reasürans kapasitesi buna göre düzenlenir — 100 milyon değil.
Ayrıca:
- Prim hesabı PML\'e göre — tüm değer üzerinden değil
- Underwriting limitleri PML ile yönetilir
- Aggregate exposures (portföy toplam riski) PML ile toplanır
- Risk havuzu dağılımı PML bazında
PML Hesabını Belirleyen 5 Faktör
1. Yapı Sınıfı (Construction)
ISO / FM Global yapı sınıflandırması:
- Class 1 — Frame: Ahşap konstrüksiyon. Yüksek risk.
- Class 2 — Joisted Masonry: Tuğla duvar + ahşap döşeme.
- Class 3 — Non-Combustible: Metal yapı, yanmayan döşeme. Orta risk.
- Class 4 — Masonry Non-Combustible: Beton duvar + metal döşeme.
- Class 5 — Modified Fire Resistive: Kısmi yangın dayanıklı.
- Class 6 — Fire Resistive: Tam beton-çelik. En düşük risk.
2. Yangın Bölmeleri (Compartmentation)
Tesisin yangın duvarları (fire walls) ile bölünmesi PML\'yı dramatik düşürür. İyi bölmede yangın tek bölüme sınırlı kalır.
| Fire Wall Dayanım | Uygulama | PML Etkisi |
|---|---|---|
| F30 (30 dk) | Hafif koruma | %-5 ile -10 |
| F60 (60 dk) | Standart endüstriyel | %-15 ile -25 |
| F90 (90 dk) | Yüksek risk bölümleri | %-25 ile -40 |
| F120+ (2+ saat) | Petrokimya, depo | %-40 ile -60 |
3. Aktif Söndürme Sistemleri
- NFPA 13 tam sprinkler: PML %-30 ile -50
- Kısmi sprinkler: PML %-15 ile -25
- Gazlı sistem (FM-200): PML %-25 ile -40 (alan bazlı)
- Yalnız manuel söndürücü: PML %-5 ile -10
4. Yangın Yükü (Fire Load)
MJ/m² cinsinden ifade edilir — tesisteki yanıcı malzeme miktarı. Yüksek yangın yükü (2.000+ MJ/m² — yanıcı depo) PML\'yi artırır.
| Tesis Tipi | Yangın Yükü (MJ/m²) |
|---|---|
| Ofis | 400-600 |
| Metal fabrika | 200-400 |
| Tekstil depo | 1.500-3.000 |
| Kağıt depo | 4.000-6.000 |
| Plastik depo | 3.000-5.000 |
| Petrol depo | 20.000+ |
5. Diğer Faktörler
- İtfaiye müdahale süresi (uzak kırsal alan PML artırır)
- Su kaynağı yeterliliği (hidrant basıncı, yer altı tankı)
- Yangın saat ve sistemi (central monitoring bağlantılı mı?)
- Tesis 7/24 personel mi, geceleri boş mu?
- Elektrik tesisatı yaşı ve yenileme
- Sigara içme alanları, sıcak iş (kaynak) prosedürleri
Hesap Metodolojileri
FM Global HPR (Highly Protected Risk) Metodu
FM Global, ABD kökenli büyük endüstriyel sigorta şirketi. PML hesabında "worst probable scenario" yaklaşımı. Uyum için detaylı inspection raporu düzenler (FM Insurance Report).
Swiss Re "Scenario Technique"
En yaygın yaklaşım. Tesiste "realistic fire scenario" tanımlanır: başlangıç noktası, yayılma yolu, müdahale zamanlaması. Her senaryoda beklenen kayıp tahmin edilir.
Munich Re Point Scheme
Puan bazlı yaklaşım — yukarıdaki 5 faktör için puanlar toplanır, PML\'ya dönüştürülür. Daha standardize ama esnek değil.
Örnek PML Hesabı
TSI: 50.000.000 USD
Faktörler:
• Class 3 Non-Combustible yapı (metal çatı + tuğla duvar): -%10 risk
• Fire wall yok (tek bölüm): temel risk %70
• NFPA 13 tam sprinkler: -%35
• İtfaiye 10 dakika uzaklıkta: baseline
• Yangın yükü 2.000 MJ/m² (orta): baseline
Hesap:
Temel risk: %70
Yapı: -%10 → %63
Sprinkler: -%35 → %41
PML: 50.000.000 × %41 = 20.500.000 USD
MFL (sprinkler devre dışı):
MFL = TSI × %85 = 42.500.000 USD
Eksperin PML Dosyasındaki Rolü
- Hasar tutarını PML ile karşılaştır: Gerçek hasar PML\'in altında mı üstünde mi?
- Üstünde ise: Hangi koruma sistemi başarısız oldu? Bakım? Tasarım? Konfigürasyon?
- PML\'yi büyük bir şekilde aşıyorsa: MFL yaklaşılıyor — felaket seviyesi, detay inceleme.
- Underwriting hatası var mı: PML doğru hesaplanmış mıydı? Sigortacıya geri bildirim.
- Sovtaj hesabı: Yangın sonrası kurtarılabilir değer PML\'i azaltır.
Kaynaklar
- FM Global — Loss Prevention Data Sheets
- Swiss Re — Fire Risk Engineering Manual
- Munich Re — Property Underwriting Guidelines
- NFPA 557 — Standard for Determination of Fire Loads
- Eurocode EN 1991-1-2 — Fire design actions on structures
- ISO 834 — Fire resistance tests
İlgili yazılar: Yangın değer tespiti, Yangın sınıfları (NFPA 10), BI sigortası.
Sık Sorulan Sorular
PML sigorta bedelinin yerine mi geçer?+
Kim hesaplar — eksper mi underwriter mı?+
PML'i güncellemek gerekir mi?+
FM Global HPR statüsü ne demek?+
PML %100 olabilir mi?+
Mevzuat değişiklikleri, yeni hesaplama araçları ve hasar dosyalarından pratik notlar — haftada bir, sadece değerli olduğunda.
İstediğiniz zaman tek tıkla abonelikten çıkabilirsiniz. E-posta adresiniz üçüncü taraflarla paylaşılmaz.
İlgili Yazılar
Tüm Blog →Bilgiyi pratiğe dönüştürün
Bu yazıdaki hesaplamaları ve mevzuat bilgisini tek platformda — belgeleri yükleyin, AI raporunuzu 5 dakikada hazırlasın.