UCP 600 Madde 28: Akreditifli işlemlerde sigorta belgesinin standart şartlarıFotoğraf: Scott Graham · Unsplash
ÖZETAşağıdakileri bilirsen bu yazı için yeterli
✓UCP 600 (Uniform Customs and Practice for Documentary Credits), akreditifli ihracat/ithalat işlemlerinin uluslararası standardıdır. 2007'den beri ICC tarafından yönetilir.
✓UCP 600 Madde 28: Sigorta belgesinin akreditifte kabul şartlarını belirler. "Insurance Policy" veya "Insurance Certificate" kabul edilir; "Cover Note" kabul edilmez.
✓Sigorta bedeli minimum CIF değerinin %110'u olmalı. Para birimi akreditifle aynı veya CIF faturası para birimi.
✓Tarih şartı kritik: Sigorta belgesinin düzenlenme tarihi B/L yükleme tarihinden geç olamaz (retrospektif kapsam yazılı belirtilmedikçe).
✓Eksper için önemi: Akreditifli dosyada sigorta belgesinin UCP uyumluluğu incelenmeli. Uyumsuz belge banka reddine yol açar; hasarda tazminat sorunu yaratabilir.
Uluslararası ticaretin %12-15\'i akreditif (L/C) ile finanse edilir. Bankanın ödeme yapabilmesi için sunulan belgelerin UCP 600 ile tam uyumlu olması şarttır — tek bir virgül farkı banka reddine (discrepancy) yol açabilir. Sigorta belgesi bu belgeler içinde en çok itiraz gelen 3-5\'indendir. Bu yazıda UCP 600 Madde 28\'i ve eksperin sigorta belgesi analizindeki rolünü ele alıyoruz.
UCP 600 Nedir?
Uniform Customs and Practice for Documentary Credits, ICC (International Chamber of Commerce) tarafından yayımlanan akreditif standardıdır. 1933'te ilk sürümü yayımlandı, 2007'de UCP 600 versiyonu yürürlüğe girdi. Dünya akreditif işlemlerinin %95'inden fazlası UCP 600\'e tabi olarak işler.
UCP 600\'ün 39 maddesi vardır. Bizim konumuz olan sigorta Madde 28 ile düzenlenir. Diğer ilgili belgeler:
Madde 19-25: Taşıma belgeleri (B/L, CMR, AWB vb.)
Madde 18: Ticari fatura
Madde 28: Sigorta belgesi
UCP 600 Madde 28 — Sigorta Belgesi Şartları
UCP 600 — Article 28 (Insurance Document and Coverage)
"a. An insurance document, such as an insurance policy, an insurance certificate or a declaration under an open cover, must appear to be issued and signed by an insurance company, an underwriter or their agents or their proxies...
d. Cover notes will not be accepted...
f. ...the amount of insurance coverage must be at least 110% of the CIF or CIP value of the goods. When the CIF or CIP value cannot be determined from the documents, the amount of insurance coverage must be calculated on the basis of the amount for which honour or negotiation is requested or the gross value of the goods..."
3 Kabul Edilen Belge Tipi
Belge
Açıklama
UCP 600 Kabul
Insurance Policy
Tam sigorta sözleşmesi — tüm klozlar dahil
✓
Insurance Certificate
Open Cover altında düzenlenen sertifika
✓
Declaration under Open Cover
Open Cover altında basitleştirilmiş beyan
✓
Cover Note
Broker tarafından düzenlenen geçici teminat notu
✗ REDDEDİLİR
Kritik: Cover Note\'un reddedilmesi nedeni — broker\'ın kendi sorumluluğunda düzenlediği geçici belge, sigortacının imzasını taşımaz. Bankalar bu belgeyle ödeme yapmaz.
%110 Kuralı — Sigorta Bedeli
Madde 28(f) sigorta bedeli için minimum düzeyi belirler: CIF veya CIP değerinin %110\'u. Bu %10 ek, sigortalının beklenen kâr marjını ve dolaylı masrafları kapsar.
// Minimum Sigorta Bedeli
Min Insurance = CIF Value × 1.10
CIF = Cost + Insurance + Freight
Eğer CIF değeri belgelerden belirlenemezse: Min Insurance = MAX(Akreditif tutarı × 1.10, Brüt mal değeri × 1.10)
Yüksek sınır yok: Sigortalı %120, %150 isterse yapabilir. Ama yüksek sigorta bedeli banka tarafından sorgulanabilir (over-insurance dolandırıcılık şüphesi).
Tarih Şartı — En Sık Discrepancy Kaynağı
Madde 28(e): Sigorta belgesinin düzenlenme tarihi yükleme tarihinden (on board date) geç olamaz. Teminat geriye dönük sağlanmış olmalı.
Senaryo 1 — Uyumlu: Sigorta düzenleme tarihi: 10.04.2026 B/L on board tarihi: 12.04.2026 → UCP uyumlu (sigorta önce düzenlenmiş, yük henüz yüklenmemiş)
"Institute Cargo Clauses" istenirse: Hangi versiyon (A/B/C) belirtilmeli.
"War Risk" istenirse: Institute War Clauses ayrıca eklenmeli.
"Strikes" istenirse: Institute Strikes Clauses gereklidir.
"Against All Risks" vs ICC A
"Against all risks" (genel ifade) ile "ICC (A)" (spesifik kloz) arasında discrepancy var mı tartışmalı. ICC Banking Commission Opinion\'ları ve ISBP 821 (International Standard Banking Practice) bu tartışmada rehberdir.
Rota Bilgisi — Madde 28(j)
Sigorta belgesi akreditifle aynı rotayı kapsamalıdır:
Kalkış yeri / ülkesi
Aktarma limanları (varsa)
Varış yeri / ülkesi
Akreditif "Shipment from Istanbul to Hamburg via Rotterdam" diyorsa, sigorta belgesi de bu rotayı kapsamalı. "Warehouse to warehouse" klozu genelde standart kabul edilir.
Ciro (Endorsement) Şartı
Sigorta belgesi genelde "to order" veya "in blank" düzenlenir. Akreditifli işlemde:
İhracatçı (shipper) sigorta yaptırır
Belge "to order of shipper" şeklinde düzenlenir
İhracatçı belgeyi arkadan ciro eder (endorsement in blank)
Banka üzerinden alıcıya geçer
Alıcı sigortalanan taraf olur
ISBP 821 — Uygulama Rehberi
International Standard Banking Practice (ISBP) 821, UCP 600\'ün uygulama kılavuzudur. Banker\'ların belge incelemesinde kullandıkları standart yorumları içerir. Sigorta belgesi için H Bölümü.
Teorik olarak evet — daha geniş teminat akreditif şartını karşılar. ISBP 821 H bölümü bu toleransı tanır. Ancak bazı bankalar katı yorum uygular; akreditifle tam uyumlu belge sunmak güvenlidir.
Cover Note neden reddediliyor?+
Cover Note broker'ın geçici taahhüt belgesidir — sigortacı resmen sigorta kurmamış olabilir. Banka için risk yüksek: ödeme sonrası "policy düzenlenmedi" denirse ihracatçıya tazminat alamazsınız. UCP 600 Madde 28(d) net yasak.
Blank endorsement nedir?+
Cirro imzası "to bearer" şeklinde — hak sahibi belgeyi elinde bulunduran. Riskli ama akreditif süreçlerinde standart. İhracatçı, kendi adına yazılı belgeyi arkadan boş ciro ederek bankaya sunar, banka alıcıya geçirir.
UCP 600 zorunlu mu yoksa seçimlik mi?+
Seçimlik — akreditif metninde "subject to UCP 600" ibaresi olmalı. Ancak pratikte %95+ akreditif UCP 600 altındadır. Türk bankacılık pratiği UCP 600 varsayar.
eUCP nedir?+
UCP 600'ün elektronik belgeler için eklenti versiyonu (eUCP 2.0, 2019). Dijital B/L, e-sigorta sertifikası, e-fatura kabul kuralları. Hızla yaygınlaşıyor ama Türkiye'de henüz sınırlı kullanım.
Akreditifli Dosya Uyumluluk Kontrolü
Ekspertio sigorta belgesi, B/L, faturayı otomatik UCP 600 şartları ile karşılaştırır. Discrepancy uyarıları rapora girer. 3 rapor ücretsiz.