- ✓Madde 30/1: Görünür hasar — teslim anında CMR belgesine rezerv (şerh) yazılmalı; aksi halde eksiksiz teslim karinesi.
- ✓Madde 30/2: Gizli hasar — teslim tarihinden itibaren 7 iş günü içinde yazılı ihbar (pazar ve resmi tatiller hariç).
- ✓Madde 30/3: Gecikme — teslim tarihinden itibaren 21 takvim günü içinde yazılı ihbar.
- ✓İhbar yazılı olmalı (e-posta, faks, mektup — noter şart değil ama ispat için önerilir).
- ✓Süre kaçırılırsa hak düşmez ama "eksiksiz/zamanında teslim edildi" karinesi oluşur — ispat yükü alıcıya geçer.
Görünür Hasar — Teslim Anında Rezerv
Madde 30/1: Alıcı, teslim sırasında görünür hasarı (örn. yırtık ambalaj, darbeli kutular, kırılmış cam) fark ederse, CMR belgesine veya ayrı bir teslim tutanağına rezerv yazmak zorundadır. Örnek: "5 paletten 2'si hasarlıdır. Fotoğraflar çekilmiştir." Bu rezerv taşıyıcının (sürücünün) imzasıyla birlikte kayıt altına alınır.
Rezerv yazılmazsa alıcının eşyayı "iyi durumda teslim aldığına" dair karine doğar. Bu karinenin sonradan çürütülmesi çok zordur — alıcının hasarın teslim sırasında mevcut olduğunu kendi delilleriyle ispat etmesi gerekir. Bu yüzden özellikle uluslararası alıcıların teslim prosedürüne rezerv kontrolü mutlaka dahil edilmelidir.
Gizli Hasar — 7 İş Günü
Madde 30/2: Ambalaj sağlam görünür ama içerikte hasar olabilir — buna gizli hasar (hidden damage) denir. Teslimden sonra fark edilir. İhbar süresi 7 iş günüdür. "İş günü" ifadesi önemli — pazar günleri ve Türk resmi tatilleri (bayramlar, resmi tatil günleri) sayılmaz. Yurt dışı teslimlerde teslim ülkesinin tatilleri de gözetilmelidir.
Sayım metodu: Teslim günü sayılmaz, ertesi gün 1. iş günüdür. 7 iş günü sonunun mesai bitimine kadar yazılı ihbar yapılmalıdır. Örnek: Pazartesi 3 Nisan'da teslim, Salı (1), Çarşamba (2), Perşembe (3), Cuma (4), Pazartesi (5), Salı (6), Çarşamba (7). Son ihbar tarihi Çarşamba 12 Nisan mesai bitimi.
Gecikme — 21 Takvim Günü
Madde 30/3: Teslim süresi aşılması — gecikme — için ihbar süresi 21 takvim günüdür. "Takvim günü" — pazar ve tatiller dahil. 7 iş gününden ve görünür hasarın teslim anı koşulundan farklıdır.
Süre teslim tarihinden itibaren işler. Alıcı, gecikme tazminatı talep etmek istiyorsa bu süre içinde taşıyıcıya yazılı bildirim göndermek zorundadır. İhbarda gecikmenin neden olduğu zarar (satış kaçırma, ciro kaybı, ekstra depolama bedeli) da belirtilmelidir ki taşıyıcı inceleme yapabilsin.
İhbar Formatı ve İspat
Madde 30 "yazılı ihbar" der — e-posta, faks, iadeli taahhütlü mektup, noter tebligatı hepsi geçerli sayılır. Ancak ispat yükü alıcıdadır: mahkemede ihbarın zamanında yapıldığı kanıtlanmalıdır. E-posta için okundu raporu, faks için gönderim tutanağı, iadeli taahhütlü için posta numarası kullanılır.
Tavsiye: Önce e-posta gönder (hızlı), hemen ardından aynı içerikte iadeli taahhütlü mektup veya noter tebligatı (kesin ispat). İhbarda: teslim tarihi, hasar türü, tahmini büyüklük, fotoğraflar (ekli), talep edilen aksiyon (eksper atanması vb.) belirtilmelidir.
Pratik Örnek
Bir Türk mobilyacı Almanya'ya 100 takım yatak odası gönderir. Teslim Pazartesi 3 Nisan 2026. Alıcı paketleri sağlam görür, imzalar. 4 gün sonra (Cuma 7 Nisan) ambalajları açtığında 12 takımda ciddi çizilme ve darbe hasarı tespit eder. İhbar süresi hesabı: Salı 4 (gün 1), Çarşamba 5 (gün 2), Perşembe 6 (gün 3), Cuma 7 (gün 4), Pazartesi 10 (gün 5, pazar atlandı), Salı 11 (gün 6), Çarşamba 12 (gün 7). Son ihbar: Çarşamba 12 Nisan mesai bitimi. Alıcı Perşembe 13 Nisan'da ihbar yapar — 1 gün gecikme. Teknik olarak tazminat talep hakkı devam eder ama "eksiksiz teslim karinesi" alıcı aleyhine döner; hasarın taşıma sırasında oluştuğunu alıcı kendi delilleriyle ispat etmek zorunda kalır.