CAR İnşaat All Risks Sigortası: Proje ve Bakım Dönemi
Büyük inşaat projelerinin sigortası. Bölüm I maddi hasar, Bölüm II mali sorumluluk. LEG klozları ve EAR farkı.
- ✓CAR (Contractor's All Risks) sigortası, inşaat / tesis kurulum dönemi boyunca tüm rizikoları tek çatı altında kapsayan poliçedir.
- ✓EAR (Erection All Risks) montaj işleri için kardeş üründür — sanayi tesisi, jeneratör, pipeline gibi mekanik tesis kurulumlarında.
- ✓Bölüm I: Maddi hasar (inşaat sahasındaki mal, makine, malzeme). Bölüm II: Üçüncü şahıs mali sorumluluk. Ek Klozlar: Maintenance, DSU, ALOP.
- ✓Standart süre: inşaat başlangıcından geçici kabule kadar + 12 ay bakım dönemi. Uzun projelerde uzatılabilir.
- ✓Eksper dosyasında aşamanın tespiti kritik: inşaat dönemi mi, bakım dönemi mi, hand-over sonrası mı? Her aşama farklı teminat rejimi.
Türkiye'nin en büyük projelerinde — şehir hastaneleri, köprüler, enerji santralleri — ismi duymadığımız büyük bir sigorta tipi çalışır: CAR (Contractor's All Risks). Yüz milyonlarca dolarlık tek poliçe, inşaatın başından sonuna kadar her riski kapsar. Bu yazıda CAR sigortasının yapısını, EAR ile farkını, eksper dosyasındaki kritik aşama analizini inceliyoruz.
CAR Sigortası Nedir?
CAR (Contractor's All Risks) inşaat dönemi için hazırlanmış kapsamlı bir sigorta ürünüdür. Tek poliçe altında:
- İnşaat yapılan kalıcı yapı (bina, köprü, tünel)
- Şantiyedeki inşaat makine ve ekipmanları
- Depolanan malzeme
- Müteahhit araçları (sahada)
- Geçici yapılar (barakalar, vinç)
Kapsam "all risks" temelindedir — açık istisna olmadıkça her riziko teminattadır.
CAR vs EAR Farkı
| Özellik | CAR | EAR |
|---|---|---|
| Kapsam | İnşaat (civil construction) | Montaj (erection of plant & machinery) |
| Tipik Proje | Bina, köprü, tünel, yol, metro | Fabrika, rafineri, santral, boru hattı |
| Test Faaliyeti | Genelde yok | Testing & commissioning klozu — kritik |
| Makine Kırılması | Ek kloz olarak | Temel kapsamda var |
İki Bölümlü Yapı
Bölüm I — Maddi Hasar (Material Damage)
Şantiyedeki tüm mallar için kapsamlı teminat:
- Yangın, patlama, yıldırım
- Sel, fırtına, dolu, kar
- Deprem (ek kloz ile)
- Hırsızlık
- Hatalı imalat (hata sonucu başka şeyin hasarı — LEG 2)
- Vandalizm
- Taşıma esnasında (civar mesafede)
Bölüm II — Üçüncü Şahıs Mali Sorumluluk
İnşaat faaliyetinden dolayı üçüncü şahıslara verilen zararlar:
- Komşu mülklere hasar (vinç düşmesi, enkaz dağılması)
- Yol ve alt yapı hasarları
- Üçüncü şahıs yaralanma / ölüm
- Hukuki savunma giderleri
Önemli Ek Klozlar
| Kloz | Açıklama |
|---|---|
| Maintenance Period | Geçici kabul sonrası 12 ay bakım dönemi teminatı |
| Extended Maintenance | Bakım dönemi uzatması (yeni hasar dahil) |
| DSU / ALOP | Delay in Start-Up / Advance Loss of Profit — hasar nedeniyle gecikmenin iş kaybı |
| Testing & Commissioning | EAR için test sırasındaki arızalar (CAR\'da ek kloz) |
| LEG 2/3 | Design/Material/Workmanship exclusion seviyesi (hatalı imalat) |
| Vibration Clause | Sarsıntı sonucu komşu mülklere hasar (temel kazı, hafriyat) |
LEG Klozları — Hatalı İmalat İstisnası
London Engineering Group (LEG) üç farklı seviyede exclusion klozu geliştirmiştir:
| Kloz | Ne Hariç Tutulur? |
|---|---|
| LEG 1 (en geniş) | Hatalı imalat + sonucundaki tüm hasar |
| LEG 2 (orta) | Sadece hatalı parçanın kendisi; hasar verdiği diğer parçalar teminatta |
| LEG 3 (en dar) | Hatalı parçanın onarım maliyeti düşülür; geri kalanı teminat |
Türk piyasasında LEG 2 yaygın; LEG 3 pahalı projelerde (enerji, havalimanı).
Sigorta Bedeli — Contract Value
CAR sigorta bedeli "contract value" (sözleşme bedeli) üzerindendir: malzeme + işçilik + genel giderler + kâr marjı. Proje süresince enflasyon ve revizyon dahil güncellenmeli. Aksi halde noksan sigorta durumu oluşur. Detay: Noksan sigorta.
Süre Rejimi
- İnşaat Dönemi: Şantiye kurulumundan başlar, geçici kabule kadar sürer.
- Bakım Dönemi (Maintenance Period): Geçici kabulden sonra 12-24 ay.
- Hand-over: İşveren yapıyı devralır — CAR teminatı biter, yangın poliçesi başlar.
Eksper Raporunda CAR Analizi
- Aşama tespiti: İnşaat mı, bakım mı, hand-over sonrası mı? Her aşamanın rejimi farklı.
- Teminat kapsamı: Hangi bölüm (I / II), hangi kloz uygulanacak.
- LEG klozu kontrolü: Hasar hatalı imalat kaynaklıysa LEG seviyesi belirleyici.
- Yüklenici (contractor) kimliği: Ana müteahhit + alt yükleniciler — rücu için kritik.
- Sigorta bedeli güncelliği: Contract value sigorta bedeliyle uyumlu mu?
- İşveren-müteahhit ilişkisi: Poliçede sigortalı kim? Çoğunlukla "joint insured" (ortak sigortalı).
- Hasar yer ve zamanı: Teminat süresi içinde mi?
Sık Sorulan Sorular
CAR sigortası kim yaptırır — işveren mi müteahhit mi?+
CAR yangın poliçesi yerini tutar mı?+
Alt müteahhitler CAR'a dahil mi?+
DSU (Delay in Start-Up) ne kadar prim ekler?+
Kaynaklar
- Munich Re — CAR/EAR Underwriting Manual
- Swiss Re — Engineering Insurance Handbook
- London Engineering Group (LEG) Clauses
- Inşaat Sigortası Genel Şartları — SBM/SEDDK
İlgili yazılar: Yangın değer tespiti, Makine kırılması sigortası, İş durması (BI).
Mevzuat değişiklikleri, yeni hesaplama araçları ve hasar dosyalarından pratik notlar — haftada bir, sadece değerli olduğunda.
İstediğiniz zaman tek tıkla abonelikten çıkabilirsiniz. E-posta adresiniz üçüncü taraflarla paylaşılmaz.
İlgili Yazılar
Tüm Blog →Bilgiyi pratiğe dönüştürün
Bu yazıdaki hesaplamaları ve mevzuat bilgisini tek platformda — belgeleri yükleyin, AI raporunuzu 5 dakikada hazırlasın.